Historia i Kultura

Kapitulacja Polaków na Kremlu – sukces czy porażka Rzeczpospolitej?

Interwencja wojsk Rzeczypospolitej Obojga Narodów w państwie carów była podbojem, który wielu osobom kojarzy się jako całkowita klęska Polaków. Rosjanie z jednego aspektu, jakim była kapitulacja wojsk Rzeczpospolitej z obleganej Moskwy 4 XI 1612, utworzyli święto narodowe. Nosi ono miano Dnia Jedności Państwowej, a w mentalności rosyjskiej wyobraża się je jako ogromne zwycięstwo powstańców rosyjskich. Za sprawą ludowych powstańców – Dymitra Pożarskiego i Kuźmy Minina, którzy zorganizowali pospolite ruszenie, aby odeprzeć polskie oddziały pod dowództwem hetmana Chodkiewicza, Polacy zmuszeni byli do kapitulacji i opuszczenia stolicy. Jednak żeby słusznie zrozumieć sukces jaki dokonały wojska Rzeczpospolitej należy zgłębić się w całą kampanię moskiewską w dobie panowania Zygmunta III Wazy, którą w niniejszym artykule postaram się przybliżyć.

Brak opisu.
„Minin i Pożarski” – Mikhail Scotti

Z uwagi na rządy silnej ręki jakimi władał Iwan IV, państwo moskiewskie po śmierci Rurykowicza spotkało się z dużym kryzysem. Marne rządy syna Iwana IV, Fiodora I zapoczątkowały tzw. okres wielkiej smuty w Rosji, gdzie całe państwo borykało się z głodem. Po wstąpieniu na tron carski Borysa Godunowa w Rzeczpospolitej zaczęto dostrzegać szansę na podbój osłabionego państwa carów. Pierwsze plany jakie nieoficjalnie popierał król Zygmunt III miały miejsce w 1604 roku, jednak do oficjalnej wyprawy na Rosję doszło w roku 1609. Jak podaje H. Wisner głównym celem Zygmunta III było przede wszystkim zdobycie twierdzy smoleńskiej, która stanowiła ważny strategicznie zamek.

We wrześniu 1609 rozpoczęło się oblężenie Smoleńska. Wojska Rzeczypospolitej pod dowództwem Lwa Sapiehy oblegały najlepiej strzeżoną twierdzę w państwie. W czasie oblężenia 14 lutego 1610 doszło do propozycji wysunięcia królewicza Władysława (syna Zygmunta III) na tron carski, w zamian za wolność wyznania prawosławnego. Była to bardzo ryzykowna zachęta, ponieważ król doskonale wiedział co działo się z wcześniejszym młodym carem Dymitrem Samozwańcem, który został po prostu zamordowany przez Rosjan. Kolejną sprawą związaną z postulatem było wyniesienie królewicza, który był osobą nieletnią (15 lat).

Podczas nadal zawziętego oblężenia car Wasyl IV wysłał wojska swojego brata Dymitra aby pomogły w obronie Smoleńska. Czujna postawa hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego doprowadziła do niesamowitej wiktorii wojsk Rzeczpospolitej* w bitwie pod Kłuszynem, stoczonej 4 lipca 1610 roku. Zwycięstwo to doprowadziło do kapitulacji kolejnych miast rosyjskich, dzięki czemu wojska Rzeczpospolitej bez większego trudu wkroczyły do Moskwy. 27 sierpnia Stanisław Żółkiewski bez konsultacji z królem doprowadził do ugody z bojarami, na mocy której doszło do zgody na uznanie carewiczem królewicza Władysława. Ten miał jednak koronować się w obrządku prawosławnym.

Brak opisu.
„Bitwa pod Kłuszynem” – Szymon Boguszowicz

13 czerwca 1611 roku w czasie szturmu na twierdzę w Smoleńsku Zygmunt III w końcu zdobywa miasto. Oblężenie trwające niemal dwa lata obrazuje jak zdeterminowany był król Rzeczpospolitej aby zdobyć ważną strategicznie fortyfikację, która na długie lata była w terytoriach Rzeczypospolitej.

Warte uwagi jest aresztowanie cara Wasyla IV wraz z braćmi, którzy 29 października 1611 złożyli hołd królowi Zygmuntowi III Wazie w Warszawie na Zamku Królewskim. Wydarzenie to, patrząc z perspektywy rosyjskiej, jest ogromną plamą na ich historii, ponieważ ukazuje to w jak słabym położeniu znalazła się Rosja na przełomie lat 1609-1618.

Kapitulacja Polaków z obleganej stolicy doprowadziła do odwrotu wojsk polskich, a co za tym idzie utracenia Moskwy z obszaru wpływów Rzeczypospolitej. Za sprawą Kuźmy Minina i Dymitra Pożarskiego, którym udało się zebrać wysokie podatki na pospolite ruszenie, doszło do oswobodzenia Moskwy spod wpływów polskich. Obecnie świętowany w Rosji Dzień Jedności Narodowej ukazany jest jako bezprecedensowa wiktoria nad wojskami Rzeczypospolitej, które ukazane są jako strona przegrana.

Jednak kiedy dojdziemy do sytuacji z końca wojny moskiewskiej tj. roku 1618, w którym strona rosyjska zmuszona była do podpisania rozejmu w Dywilinie, natychmiast możemy dostrzec jakie zdobycze zyskała Rzeczpospolita Obojga Narodów. W ramach podpisania haniebnego rozejmu strona rosyjska oddawała Rzeczypospolitej ziemię smoleńską, ziemię czernichowską i siewierską. Po roku 1618 Rzeczpospolita stała się potężnym krajem, który swoją powierzchnią obejmował ok. 1000000 . Osobiście uważam, że kampania moskiewska, ze względu na zdobycie znacznych terytoriów oraz ważnej strategicznie twierdzy smoleńskiej, skończyła się bezprecedensowym sukcesem strony Rzeczpospolitej Obojga Narodów, która wiodła prym w środkowej Europie.

Ilustracja
Rozejm w Dywilinie / pl.wikipedia.org

Rzeczpospolitej* – główny wkład w tym zwycięstwie miała husaria, która kilkakrotnie szarżowała na wojska rosyjsko-szwedzkie.

Kajetan Goss

Bibliografia:

H. Wisner „Zygmunt III Waza”

Z. Wójcik „Historia powszechna wiek XVI-XVII”

R. Sikora „Husaria. Duma polskiego oręża”

J. Besala „Stanisław Żółkiewski”

Social Network Integration by Acurax Social Media Branding Company