Kamil Królik Antończak: Jerzy Zański – wybitny lekarz o narodowo-radykalnej przeszłości

Wielu mieszkańców miasta Łodzi zapewne nie kojarzy postaci dr Jerzego Zańskiego, który związał się z naszym miastem po zakończeniu II Wojny Światowej. Przez 19 lat kierował Miejską Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną w Łodzi a także piastował stanowisko Państwowego Inspektora Sanitarnego dla Miasta Łodzi.

Jerzy Zański urodził się 2 marca 1909r. w Częstochowie, swoje wykształcenie w dziedzinie medycyny zdobył na Uniwersytecie Warszawskim kończąc wydział lekarski. Po przewrocie majowym, Zański związał się z tajną warszawska akademicką organizacją narodową( tzw, poziom „Zet”, który był wąskim elitarnym gronem zrzeszającym najstarszych studentów do którego należał m.in. Wojciech Wasiutyński jeden z czwórki autorów deklaracji założycielskiej Obozu Narodowo-Radykalnego. Być może to dzięki niemu Jerzy Zański  zaangażował się następnie w działalność na rzecz ONR-u.

Niebawem, po rozpadzie Obozu Narodowo-Radykalnego na dwie frakcję w 1935 roku związał się z grupą Bolesława Piaseckiego w której trwał do wybuchu wojny, a także w trakcie wojny przebywał w środowisku skupionym wokół myśli przedwojennej Falangi. To właśnie z przedwojennymi działaczami RNR Falanga m.in. dr Jerzym Hagmajerem, Samuelem Kostrowickim czy Witoldem Rościszewskim, Zański w końcu 1939 roku utworzył nową organizację konspiracyjną o charakterze narodowym – Pobudka. Warto wspomnieć, że w tym czasie Jerzy Zdański pełnił rolę lekarza naczelnego szpitala wojskowego przy ulicy Zakroczymskiej w Warszawie, zaś Jerzy Hagmajer był jego zastępcą,

Pobudka była podwaliną pod później powstałą Konfederację Narodu, która była ostatecznym owocem zjednoczenia różnych grup oporu na terenie okupowanego kraju. Do Pobudki z czasem zaczęli dołączać inni przedwojenni czołowi działacze narodowo-radykalnego ugrupowania tacy jak Adolf Reutt, Wojciech Zaleski czy Bolesław Piasecki, który zaangażował się w  pracę konspiracyjną w Pobudce dopiero w kwietniu 1940 roku, po zwolnieniu z więzienia oraz młodzi członkowie Grup Szkolnych RNR. W 1941 roku gdy doszło do powstania Konfederacji Narodu, Jerzy Zański dalej aktywnie działał w strukturach nowopowstałej grupy jako, że Pobudka wchodziła w  skład KN, a także w skład Konfederacji Zbrojnej. W tym okresie Zański podjął również pracę jako epidemiolog w Państwowym Zakładzie Higieny. Po aresztowaniu przez Gestapo w kwietniu 1943 Witolda Rościszewskiego pełniącego rolę komendanta Pobudki na jego stanowisku zastąpił go Zański.  Nieustanie tocząc konspiracyjną walkę propagandową i dywersyjną na terenach Warszawy, gdy przyszła chwila wybuchu Powstania Warszawskiego zasilił skład oddziału „Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) – Szpital Polowy nr 2 w Hotelu „Terminus” ul. Chmielna 28, w trakcie wojny działał pod pseudonimami „Siedlecki” oraz „Borowski”.

Po wojnie przeniósł się do Łodzi, gdzie w roku 1952 został pierwszym dyrektorem Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi. Siedziba Stacji mieściła się wtedy przy ul. Rzgowskiej 24.

Był wybitnym lekarzem, przyjacielem ludzi oraz wielkim społecznikiem, po którego śmierć przyszła w 1971 roku 11 lipca, po 19 latach pełnienia funkcji dyrektora Stacji. W roku 2000, na dowód pamięci i uznania zasług w zwalczaniu chorób zakaźnych pierwszego dyrektora i Państwowego Inspektora Sanitarnego dla miasta Łodzi – dr Jerzego Zańskiego, w budynku mieszczącym się przy ul. ul. Stanisława Przybyszewskiego 10 gdzie mieściła się Stacja dla dzielnicy Górna umieszczona została tablica pamiątkowa.

Źródło: http://onrlodz.com.pl/publicystyka/biografie/820-kamil-krolik-antonczak-jerzy-zanski-wybitny-lekarz-o-narodowo-radykalnej-przeszlosci

Please follow and like us: