Publicystyka

Smog – jak z nim walczyć?

Smog to – według definicji – nienaturalne zjawisko atmosferyczne polegające na zanieczyszczeniu powietrza wskutek działalności człowieka oraz niekorzystnych zjawisk naturalnych: znacznego zamglenia i bezwietrznej pogody. Jak z nim walczyć czy może lepiej – jak mu zapobiegać, aby nie zatruwał życia w naszych miastach?

Nazwa „smog” powstała ze zbitki dwóch angielskich słów: smoke (dym) i fog (mgła). Smog jest zjawiskiem niewystępującym naturalnie w przyrodzie, a jego głównym winowajcą jest człowiek. Jakie działania ludzi wpływają na powstawanie smogu lub jego pogłębianie.

1. Pierwszą, najważniejszą i niepodważalną przyczyną smogu jest palenie w piecach domowych, a nie – wbrew obiegowej opinii – spaliny aut. Poprzez ogrzewanie węglem, drewnem lub innymi paliwami stałymi w dymie dostają się do atmosfery szkodliwe drobiny, które przy niekorzystnych warunkach pogodowych (niska temperatura, brak wiatru) gromadzą się na pewnej wysokości i tworząc tzw. „czapę” nie mogą unieść się wyżej. Sytuację w Polsce potęguje fakt, że większość kotłów i pieców jest przestarzała bądź robiona we własnym zakresie, w związku z tym nie są wyposażone w niezbędne, ekologiczne filtry.

2. Drugą przyczyną są rzeczywiście spaliny samochodowe. Gazy te po nagromadzeniu się w jednym miejscu (np. dużym mieście) mogą powodować powstawanie smogu. Należy jednak zwrócić uwagę, że spaliny samochodów są „lżejsze” od spalin z kominów, ponieważ ich źródłem są paliwa płynne. Dodatkowo obecnie większość aut jest wyposażonych w różnego rodzaju filtry, które zatrzymują najbardziej szkodliwe i niebezpieczne substancje w spalinach. Zjawisko smogu samochodowego może być potęgowane przez występowanie skutków pierwszej przyczyny, czyli „czapę”. Jeśli jest ona odpowiednio gęsta to spaliny samochodowe osiadają poniżej niej lub przeciwnie – mieszają się.

W ogólnym rozrachunku spaliny aut rozpuszczają się znacznie łatwiej od dymu z kominków i kotłów. Fakt ten potwierdzają badania powietrza w Warszawie przeprowadzone w trakcie ostatniego długiego weekendu (6-8.01), gdzie mimo małego ruchu samochodowego powietrze było bardzo zagęszczone (wyniki dostępne na stronie: https://www.facebook.com/WarszawskiAlarmSmogowy/photos/a.1602837523283315.1073741829.1485730344994034/1892865250947206/?type=3&theater). Złe wyniki spowodowane były wzmożoną produkcją spalin pochodzących z ogrzewania domów.

3. Ostatnią przyczyną, na którą chciałbym zwrócić uwagę, jest kwestia planowania miasta. W Łodzi panuje obecnie tendencja wykorzystania każdego metra kwadratowego wolnej przestrzeni na budowę biurowców, sklepów, centrów handlowych itp. Powoduje to znacznie zmniejszenie możliwości przepływu świeżego powietrza, co prowadzi do kumulacji gazów.

Co zrobić aby ograniczyć smog w polskich miastach? Wiele miast obserwuje to niepokojące zjawisko i część z nich już reaguje. W Warszawie i Krakowie wprowadzono darmową komunikację w czasie największego zagrożenia smogiem, aby mieszkańcy pozostawili auta i zmniejszyli tym samym emisję spalin. Przede wszystkim jednak należy uruchomić program wsparcia finansowego dla wymiany starych kotłów na nowe, ekologiczne, wyposażone w odpowiednie filtry. Błędem jest jednak wymuszanie poprawy sytuacji zakazami, karami czy sztucznym podnoszeniem cen węgla (o czym mówią niektóre środowiska). Mieszkańcom musi opłacać się wymienić stały kocioł na nowy, a później z niego korzystać. Węgiel i drewno są obecnie najtańszym sposobem na ogrzewanie, a po wprowadzeniu regulacji, kar, mandatów itp. części osób nie będzie stać na dostateczne ogrzanie domu. Oczywiście nie dotyczy to osób, które w kotłach palą materiały nieprzeznaczone do tego, np. śmieci i inne odpady, bo za to bezdyskusyjnie powinny one ponosić odpowiedzialność finansową. Na przyszłość również należałoby lepiej tworzyć plany zagospodarowania miejskiego tak, aby uwzględnić przepływy powietrza przez centra miast.

Na koniec chciałbym zachęcić do wysłuchania audycji „Gość po 8” Radia Łódź z dnia 9 stycznia, gdzie przedstawiciele organizacji walczących ze smogiem wypowiadają się na powyższy temat. Audycja dostępna na stronie : https://www.radiolodz.pl/posts/31822-jakub-jedrak-i-krzysztof-rucinski-radio-lodz

Animated Social Media Icons by Acurax Wordpress Development Company