Publicystyka

Wszechpolacy dyskutują o samorządzie terytorialnym i „janosikowym”

W piątek 21 października odbyło się cotygodniowe zebranie stowarzyszenia Młodzież Wszechpolska w Łodzi, podczas którego Wszechpolakom ich okręgowy prezes, Szymon Łuczak przedstawił referat na temat funkcjonowania i procesu budżetu samorządu terytorialnego, którego poniżej krótkie streszczenie.

Budżet jednostek samorządowych jest to roczny plan dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów.

Projekt budżetu przygotowuje organ wykonawczy (wójt, burmistrz, prezydent) i przedkłada go radzie gminy oraz wysyła do Regionalnej Izby Obrachunkowej maksymalnie do 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy. Rada Gminy ma obowiązek podjęcia uchwały budżetowej do końca roku poprzedzającego rok budżetowy, a w szczególnych przypadkach do 31 stycznia. Jeśli tak się nie stanie budżet zatwierdza RIO, jednak nie ma co się spodziewać większych inwestycji na terenie jednostki samorządowej, ponieważ budżet Regionalnej Izby Obrachunkowej będzie nastawiony tylko i wyłącznie na zapewnienie wydatków bieżących.

Bez zgody organu wykonawczego, rada nie może wprowadzić zwiększenia wydatków, które nie będą miały pokrycia w planowanych dochodach. Rada gminy może natomiast upoważnić organ wykonawczy do zaciągania kredytów oraz pożyczek.

Dokument budżetowy dzieli się na dwie części. Pierwszą z nich jest budżet bieżący na który składają się dochody bieżące oraz wydatki bieżące. W tej części nie ma prawa wyjść deficyt budżetowy! Drugą częścią tego dokumentu jest budżet inwestycyjny, który składa się z dochodów majątkowych, nadwyżki operacyjnej, która zostaje wypracowana w części bieżącej. Od tej kwoty odejmuje się wydatki majątkowe oraz rozchody. W tej części bardzo często wychodzi deficyt budżetowy.

Część z dochodami możemy podzielić na części: dochody własne, dochody majątkowe, subwencje ogólne oraz dotacje celowe.

Dochody własne to:

  • Podatki i opłaty lokalne
  • Opłaty za usługi dostarczane przez JST

Dochody majątkowe:

  • Sprzedaż nieruchomości
  • Opłaty za użytkowanie wieczyste
  • Dzierżawy
  • Najem
  • Wpływ z dywidend
  • Nadwyżki zakładów budżetowych

Przychody związane są tematyką pieniędzy, które nie należą do jednostki samorządowej i w przyszłości trzeba będzie oddać (np. zaciągnięcie kredytów i pożyczek). Rozchody natomiast są to spłaty pożyczek i kredytów, udzielane kredyty i pożyczki, a także operacje związane z zarządzaniem długiem.

Znaczącym źródłem dochodów własnych polskich gmin jest podatek od nieruchomości. Inne rodzaje lokalnych podatków to: podatek od środków transportu, opłata miejscowa (jeśli gmina ma status ochrony uzdrowiskowej), opłata uzdrowiskowa (jeśli gmina ma status uzdrowiska), opłata od posiadania psa, podatek rolny, podatek leśny, podatek od czynności cywilnoprawnych.

Dużym zastrzykiem gotówki dla polskich samorządów są transfery pieniędzy z budżetu państwa. Gminy mają duży udział w podatku PIT, ponieważ prawie 40%, oraz niewielki w CIT (ponad 7%). Tak jak wcześniej było przedstawione gminy dostają również dotacje celowe oraz subwencje ogólne. Te pierwsze mają ściśle określony cel, którego nie można zmienić. Jeżeli pieniądze nie zostają wykorzystane przez gminę na realizację tego celu to muszą zostać zwrócone do budżetu państwa.

Natomiast subwencja ogólna jak sama nazwa wskazuje nie jest przeznaczana na określony cel. O tym jak mają być wydane te pieniądze decydują władze jednostki terytorialnej.

W dokumencie budżetowym tworzy się dwie rezerwy: rezerwę ogólną oraz rezerwę celową. Rezerwa ogólna uchwalana jest w wysokości nie mniejszej niż o,1%, ale nie większej niż 1% wydatków budżetu. Rezerwa celowa nie może przekroczyć 5% wydatków z budżetu, a przeznaczana jest na wydatki, których szczegółowy podział na klasyfikacje budżetową nie może być dokonany w chwili uchwalania budżetu.

Bardzo dużą dyskusję podczas spotkania Wszechpolaków wzbudził temat tzw. „janosikowego”, czyli kwoty jaką gminy muszą przekazywać do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin. Gminy mają obowiązek wpłacania takich pieniędzy jeśli osiągną dochody większe niż 150% średniej dochodów podatkowych wszystkich gmin. Działacze Młodzieży Wszechpolskiej spierali się w różnych systemowych kwestiach jeśli chodzi o funkcjonowanie samorządu terytorialnego w Polsce, między innymi na temat ilości gmin, powiatów i województw oraz ilości szczebli samorządowych. Mimo przeróżnych koncepcji wszyscy doszli do jednego wniosku: reforma samorządowa jest potrzebna.

www.dolacz.mw.org.pl

Social Network Integration by Acurax Social Media Branding Company