Historia i Kultura Publicystyka

Żyję, bo biorę – oblicza cukrzycy

W pojazdach MPK możemy od listopada podziwiać plakaty ze strzykawką i chwytliwym hasłem „Biorę na każdej imprezie” lub „Brałem, biorę i brać będę”. Jak się okazuje kampania społeczna dotyczy chorych na cukrzycę typu 1, tzw. cukrzycę wieku rozwojowego. Ma zwrócić uwagę na problemy związane z ich chorobą. Organizatorów najwyraźniej zainspirowała niedawna porażka stowarzyszenia Olimpiady Specjalne („Zespół Downa jest jak czkawka, której nie możesz zatrzymać”). Oby tym razem kult kontrowersyjności nie odbił się czkawką pomysłodawcom „Żyję, bo biorę”, gdyż przedstawiony problem jest naprawdę ważny. Szczególnie w Łodzi.

 W Polsce żyje ok.2,5 mln osób z cukrzycą. Rodzajów tej choroby jest wiele, najbardziej znane są dwa. Cukrzycę typu 1 rozpoznaje się zwykle u dzieci i osób młodych. W tym rodzaju cukrzycy następuje uszkodzenie komórek trzustki, które produkują insulinę. Przy braku tego hormonu organizm chorego nie może kontrolować poziomu cukru we krwi. Skutkiem jest senność, omdlenia, zmiany skórne, problemy ze wzrokiem. Przyczyny cukrzycy typu 1 leżą w wadach genetycznych oraz zaburzeniach układu odpornościowego. Z kolei cukrzyca typu 2 jest bardziej rozpowszechniona wśród osób dorosłych i ma związek z nadwagą.

cukrzyca-opaskaPrzez ostatnie 25 lat w Polsce współczynnik zapadalności na cukrzycę typu 1 u dzieci wzrósł czterokrotnie. * Należy pamiętać, że insulinoterapia generuje duże koszty dla służby zdrowia. Nie wspominając o przeszkodach, które chorzy napotykają w życiu, zwłaszcza ucząca się i pracująca młodzież. W Łodzi podjęto szereg przedsięwzięć naukowych i organizacyjnych w celu poprawy sytuacji chorych oraz profilaktyki cukrzycy. Zespół naukowców w szpitalu klinicznym im. Marii Konopnickiej prowadzi badania, za które uzyskuje nagrody i stypendia. Z ich inicjatywy rozpoczęto tworzenie Ogólnopolskiego Rejestru Cukrzycy Wieku Rozwojowego – narzędzia niezbędnego do kontroli sytuacji. Aczkolwiek są to przedsięwzięcia niedawne i finansowane ze środków unijnych (co gdy dotacje się skończą?). Państwo Polskie właściwie nie wspiera rozwoju nauki w województwie. Łódzcy naukowcy odkryli m.in. pozytywny wpływ słońca na chorych na cukrzycę i przyczynili się do zmiany terapii chorych na cukrzyce monogenowe typu Mody**.

Najpowszechniejszą cukrzycą jest cukrzyca typu 2. Chociaż wśród młodzieży nie jest na razie poważnym zjawiskiem (30 dzieci na cały kraj), sytuacja zmienia się. W USA z powodu złego stylu życia i otyłości choruje na nią aż 20 proc. dzieci. W Polsce od kilku lat odnotowuje się znacznie częstszą otyłość wśród dzieci, co wiąże się także z innymi dolegliwościami. Dzieci są coraz mniej aktywne, gdyż pochłania je konsumpcyjny styl życia rodziców. Państwo nie dba o wychowanie fizyczne w szkole, zajęcia są zbyt krótkie lub źle przeprowadzone. Niedbałe wykształcenie nauczycieli często zniechęca młodzież do ćwiczeń. Brak sprzętu bądź miejsca też wydaje się przeszkodą, lecz warto zauważyć, iż jeszcze pokolenie lat 90′ żyło aktywnie mimo nie lepszych warunków. Bez odpowiedniej polityki edukacyjnej nie ma co liczyć na to, że fala chorób związanych z otyłością ominie Polskę. Mówimy o „polityce”, bo „program” jest pojęciem zbyt wąskim. Działania powinny opierać się na planach długoterminowych i interdyscyplinarnych. Jak podkreślają lekarze (m.in. na ostatniej konferencji na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi „Cukrzyca, otyłość, nadciśnienie tętnicze”) środki farmakologiczne to nie wszystko. Na stan zdrowia cukrzyka wpływa znacznie ruch oraz dieta. Badania wykazują, że poprawa następuje już przy niewielkich zmianach w stylu życia*** np. wchodzeniu po schodach zamiast jechania windą albo robieniu porządków domowych.

bokserbAktywność nie musi polegać na uprawianiu obciążających i kosztownych dyscyplin sportowych. Sportowy tryb życia to codzienna postawa odpowiedzialności za własne ciało. Sprowadza się do szeregu małych decyzji: od tego, jak spędzamy wolny czas, do tego co zjemy na kolację. Wśród rodziców albo brakuje tej świadomości, albo nie mają czasu bądź ochoty wyczulić na to swoich dzieci. Kluczowym problemem jest nieodpowiedzialność w wychowaniu, wynikająca w dużym stopniu z kryzysu rodziny. Zamiast organizować małym dzieciom czas, wręcz zmuszać je do dodatkowych zajęć, pozwala się im na siedzenie przed telewizorem lub komputerem. Pomiędzy posiłkami (o ile ktokolwiek w domu gotuje) podaje się im kaloryczne przekąski. Brak autorytetu rodzicielskiego pozbawia dzieci możliwości wykształcenia samodyscypliny. Nie tylko pogarsza się stan zdrowia młodzieży, ale zmniejszają się możliwości edukacyjne – z powodu trybu życia oraz programu edukacyjnego rok w rok dostosowywanego do obniżającego się poziomu wiedzy uczniów.

Chorzy na cukrzycę czują się niezrozumiani (przy atakach hipoglikemii cukrzycy bywają myleni z alkoholikami!), stąd kampanie społeczne. Tymczasem obok nich rośnie grupa chorych nieświadomych zarówno zdrowotnych problemów swoich, jak i innych.

Wydaje się, że wystarczy kilka kampanii, by ludzie zwrócili uwagę na problemy osób chorych na cukrzycę. Jednak niemożliwością jest, aby dzięki kampaniom nauczyli się pomagać chorym w życiu codziennym czy społecznym. Edukacja prozdrowotna powinna na stałe zagościć w polskim systemie edukacyjnym, ale musi to być edukacja kompleksowa, a nie w formie kursu. Potrzebna jest zmiana świadomości, tak by wiedzę młodzież mogła rozwijać sama. Dlatego przez mądrą edukację wychowujmy do sportowego trybu życia, który zmobilizuje do poznawania świata. Dopiero zdrowe myślenie rozwinie społeczeństwo świadome i solidarne. Obecnie praktycznym – nie tylko propagandowym – wdrażaniem odpowiedzialnych zachowań państwo w ogóle się nie zajmuje. W niewielkim stopniu robią to koła studenckie, stowarzyszenia prozdrowotne, fundacje. Ciągłą pracę z ludźmi podejmują jedynie młodzieżowe organizacje ideowo-wychowawcze. Dopóki nie zrozumiemy, że problem dotyczy decyzji obywatelskich, to na tych organizacjach – czy tego chcemy, czy nie – spoczywa odpowiedzialność za zdrowe wychowanie.

Odnosząc się na koniec do tytułowej kampanii: działania skuteczne to działania przemyślane, a nie chwytliwe.

Lilianna Korbecka

* http://polpediab.umed.lodz.pl/

** http://www.naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,395212,cukrzyca-monogenowa-pod-kontrola.html

*** http://www.rynekzdrowia.pl/Serwis-Diabetologia/Eksperci-10-tys-krokow-dziennie-oddala-nas-od-cukrzycy,135966,1016.html

Please follow and like us:
Customized Social Media Icons from Acurax Digital Marketing Agency